در مباحث قبلی مطلبی را در مورد عرفان و موسیقی داشتیم ، بد نیست در ادامه نظر چند تن از اندیشمندان رو در مورد این علم الهی بیان كنم.
بر طبق عقیده افلاطون نغمه و وزن موسیقی تاثیر فوق العاده ای در روح انسان دارد و اگر درست به كار رود می تواند زیبایی را در رویا های روح جایگزین كند.
همچنین در جای دیگر می گوید: موسیقی تاثیر شگرفت بر روح آدمی دارد و میتواند لطیف ترین احساسات انسانی را بر انگیزد.
ابونصر فارابی،فیلسوف و موسیقیدان شهیر ایرانی و صاحب (الموسیقیه الكبیر) نیز میان موسیقی و فطرت انسان پیوند قائل است و موسیقی را معلول سرشت آدمی میداند.
همانطور كه قبلا هم اشاره كرده بودم جایگاه موسیقی در فرهنگ معنوی و مذهبی بسیار با اهمیت است.ادیان و مذاهب مختلف تجلی گاه نمونه های متعالی از موسیقی اند.
آیین ها و مراسم موجود در هر كیش و مذهبی،هر یك به نوعی با موسیقی همراهند.
اساسا موسیقی بشر نخستین به هر شكل و صورتیكه بوده جنبه روحانی داشته و در قالب ستایش و نیایش خدایان و مناسك دینی بوده است.
ما از موسیقی عرفانی میتوانیم به عنوان جلوه ای از این حضور در فرهنگ اسلامی و ایرانی نام ببریم.در ایران موسیقی همواره در خدمت دین و مذهب و در حکم وسیله ای برای شناخت خداوند و نزدیکتر شدن به او بوده است.
موسیقی ایرانی در نهایت کمال خود به وجهی از عرفان می رسد که جدای از نگرش مدعیان آن است.در موسیقی مراسم گاتا خوانی زردشتیان تا موسیقی مراسم خانقاهی و سماع درویشان تا ربنای شجریان و تا ترانه های عارفانه شکیلا همه و همه مثالهایی برای ارتباط مستقیم روح دینی در موسیقی ایرانیان ست.
از طرف دیگر، عامل تعیین کننده خط سیر موسیقی در ایران ، کلام است و این کلام در بهترین شکل خود، کلام بزرگان مذهب و معنویت بوده است و موسیقی را با آن اشعار پرمحتوا خوانده اند. در رساله های قدیمی موسیقی ایران فصل هایی هست که نویسنده , داشتن اخلاق نیک و باطن پاک را برای نوازنده و خواننده واجب دانسته و هنرمندان را برای رسیدن به این صفات ترغیب و تشویق کرده است.پژوهشگران غیر ایرانی که درباره موسیقی های ایران تحقیق می کنند, همگی بر این عقیده اند که بدون اعتقاد به عوامل سازنده ای که روح مذهبی – عرفانی ایرانیان را می سازد, اجرای درست موسیقی ایرانی حتی با تسلط وسیع علمی نیز امکان پذیر نیست. بلکه توجه به روح معنوی موسیقی ایران مهم است. عرفان ،به معنی راه و روشی که شناخت خدا و انس با او را بهتر از هر راه دیگر توصیف می کند همیشه مورد توجه ایرانیان حقیقت جو بوده است. به بیانی دیگر شناخت خداوند و حس کردن حضور او در قلب خود، نیازمند تلاش و کوشش برای شناخت خود و درون است وباید گفت که در این میان، موسیقی حقیقی و اصیل، وسیله ای مطمئن برای فراهم کردن شرایط این شناخت درونی است.البته فقط در موسیقی نسیت که امکان خداشناسی و حقیقت جویی وجود دارد. برای انسان حقیقت جو و پویا هر نشانه ای میتواند راهی برای شناخت حقیقت باشد….
و شکیلای عزیز با ترانه های خود به نحو احسنت بازگو کننده این حقیقت است.
بلبل به چمن زان گل رخسار نشان دید
پروانــه در آتش شد و اسرار نهـان دید
عارف صفت روی تو در پیر و جــوان دید
یعنی همه جـــا عکس رخ یــار توان دید
صدای عشق تنها در دل هشیار می پیچد
بیا میخانه آنجا هم صدای یار می پیچد
شاید بتوان همه ی این سخنان را در این شعر خلاصه كرد كه:
پیش ما سوختگان مسجد ومیخانه یكیست
حرم و دیر یكی، سبحه و پیمانه یكیست
این همه جنگ و جدل حاصل كوته نظریست
گر نظـر پاك كنی كعبه و بتخانه یكیست
از میكـــده هم بسوی حق راهیست
تبلیغات






